ISO 27001 กับ SOC 2 เป็นสองวิธีที่องค์กรใช้แสดงต่อลูกค้าว่าดูแลความปลอดภัยของข้อมูลอย่างไร แต่เป็นของคนละชนิด ISO 27001 เป็นมาตรฐานสำหรับสร้างระบบบริหารจัดการ และหน่วยรับรองเป็นผู้ออกใบรับรอง ส่วน SOC (ชุดรายงานตรวจมาตรการของผู้ให้บริการ) แบบที่ 2 หรือ SOC 2 คือรายงานที่ผู้สอบบัญชีวิชาชีพออก หลังตรวจมาตรการของผู้ให้บริการตามเกณฑ์ที่ AICPA (สถาบันผู้สอบบัญชีรับอนุญาตแห่งสหรัฐอเมริกา) กำหนด บทความนี้ช่วยให้เลือกโดยไม่จัดอันดับว่าอย่างไหนดีกว่า
สองอย่างนี้คืออะไร
ISO/IEC 27001 เป็นมาตรฐานสากลที่กำหนดข้อกำหนดของระบบบริหารจัดการความมั่นคงปลอดภัยสารสนเทศ (ISMS) หน้าของ ISO ระบุว่าใบรับรองออกโดยหน่วยรับรอง (certification body) และการขอใบรับรองเป็นทางเลือก รายละเอียดของมาตรฐาน ฉบับ 2022 และกำหนดเวลาเปลี่ยนผ่านอยู่ใน ISO/IEC 27001:2022 สรุปสำหรับผู้เริ่มต้น
SOC 2 เป็นการตรวจที่ผู้สอบบัญชีวิชาชีพ (CPA คือผู้สอบบัญชีรับอนุญาตแบบสหรัฐฯ) ทำภายใต้มาตรฐานของ AICPA (สถาบันผู้สอบบัญชีรับอนุญาตแห่งสหรัฐอเมริกา) หน้าของ AICPA อธิบายว่าเป็นการตรวจคำอธิบายระบบของผู้ให้บริการ และมาตรการที่เกี่ยวกับห้าหมวดของ Trust Services Criteria หน้าเดียวกันระบุว่าลูกค้าและคู่ค้ามักขอรายงาน SOC 2 จากผู้ให้บริการ เพื่อใช้จัดการความเสี่ยงของการจ้างภายนอก ฝั่งลูกค้าที่ต้องประเมินผู้ให้บริการ ดู การบริหารความเสี่ยงจากบุคคลที่สาม
เทียบกันทีละประเด็น
ข้อเปรียบเทียบด้านล่างสรุปจากหน้าของ AICPA และ ISO ที่เปิดอ่านได้ ข้อที่เป็นความเห็นของเราจะบอกไว้:
- สิ่งที่ได้รับ: ISO 27001 ได้ใบรับรองจากหน่วยรับรอง SOC 2 ได้รายงานจากผู้สอบบัญชีวิชาชีพ
- เกณฑ์ที่ใช้ตรวจ: ISO 27001 ใช้ข้อกำหนดของ ISMS ส่วน SOC 2 ใช้ Trust Services Criteria (TSC คือเกณฑ์ห้าหมวดของ AICPA)
- ผู้ออกกติกา: ISO 27001 มาจาก ISO และ IEC ส่วน SOC 2 มาจาก AICPA
- สิ่งที่ถูกตรวจ: ISO 27001 ตรวจ ISMS ตามขอบเขตที่องค์กรกำหนด SOC 2 ตรวจระบบที่ผู้ให้บริการอธิบายไว้ในรายงาน
- เนื้อหาที่ลูกค้าเห็น: ใบรับรองเป็นเอกสารยืนยันผลการรับรอง ส่วนรายงาน SOC 2 มีหลายส่วน เช่น คำอธิบายระบบและผลทดสอบมาตรการ ดูหัวข้อถัดไป
- ประเภทของผลตรวจ: SOC 2 แบ่งเป็น Type 1 และ Type 2 ส่วนข้อมูลที่เราเปิดอ่านไม่ได้บอกว่า ISO 27001 มีประเภทแบบนี้
SOC 2: ห้าหมวดและรายงานสองแบบ
AICPA ระบุห้าหมวดของ Trust Services Criteria ไว้ในชื่อเอกสารของตน คือ security (ความมั่นคงปลอดภัย) availability (ความพร้อมใช้งาน) processing integrity (ความถูกต้องครบถ้วนของการประมวลผล) confidentiality (การรักษาความลับ) และ privacy (ความเป็นส่วนตัว) ก่อนเริ่มโครงการ ควรถามผู้สอบบัญชีว่ารายงานของเราจะครอบคลุมหมวดใดบ้าง
รายงานแบบ Type 1 และ Type 2 ต่างกันดังนี้ นิยามนี้มาจากบทความของสำนักงานบัญชีแห่งหนึ่งที่อ้างคำนิยามของ AICPA (แหล่งรอง เพราะหน้าของ AICPA ที่เปิดอ่านได้ไม่ได้นิยามสองแบบนี้):
- Type 1: ดูว่าการออกแบบมาตรการเหมาะสม ณ วันที่ระบุ
- Type 2: ดูเรื่องเดียวกัน และทดสอบด้วยว่ามาตรการทำงานได้ผลตลอดช่วงเวลาที่ระบุ
ตามตัวอย่างรายงาน Type 2 ของ AICPA รายงานประกอบด้วยคำรับรองของฝ่ายบริหาร คำอธิบายระบบ รายงานของผู้สอบบัญชี และผลการทดสอบมาตรการ ความยาวของช่วงเวลาที่ Type 2 ต้องครอบคลุมนั้น แต่ละแหล่งให้ตัวเลขต่างกัน และเราไม่พบนิยามในหน้าของ AICPA จึงไม่ระบุตัวเลข ให้ถามผู้สอบบัญชีโดยตรง นอกจากนี้ AICPA อธิบายว่ารายงาน SOC 3 ครอบคลุมเรื่องเดียวกัน แต่ให้รายละเอียดน้อยกว่า จึงเป็นรายงานที่เผยแพร่ทั่วไปได้
เลือกอย่างไร
คำถามต่อไปนี้ช่วยตัดสินใจ เป็นความเห็นของเราเอง ไม่ใช่ข้อกำหนดของ ISO หรือ AICPA:
- ถามว่าใครขอและขออะไร: อ่านสัญญา แบบสอบถามความปลอดภัย หรืออีเมลจากลูกค้า แล้วดูว่าระบุใบรับรองหรือรายงาน อย่าเดาความต้องการของลูกค้า
- กำหนดสิ่งที่จะให้ตรวจ: จะแสดงระบบบริหารของทั้งองค์กร หรือแสดงบริการหนึ่งที่ลูกค้าใช้
- เลือกชนิดผลลัพธ์: ต้องการใบรับรองที่แสดงว่าผ่าน หรือรายงานที่ละเอียดกว่า และถ้าเลือก SOC 2 จะเริ่มจาก Type 1 หรือ Type 2
- ประเมินความพร้อม: ดูเวลา คน และมาตรการที่มีอยู่จริง ว่าจัดการได้ภายในกรอบเวลาที่ลูกค้ารอหรือไม่
- ตรวจสอบผู้ตรวจ: ขอใบเสนอ ถามประสบการณ์ และยืนยันสถานะผู้ตรวจก่อนตกลง
ถ้าลูกค้ายังไม่ระบุ การทำทั้งสองอย่างเป็นทางเลือกที่ทำได้ เราไม่พบแหล่งทางการที่บอกว่าทำอย่างหนึ่งแล้วลดงานอีกอย่างได้เท่าไร จึงไม่ประมาณตัวเลข ให้ถามผู้ตรวจที่เลือกเป็นรายกรณี
สิ่งที่กำลังเปลี่ยน ณ เดือนพฤศจิกายน 2026
ฝั่ง SOC 2 AICPA ลงเอกสารร่างเมื่อ 26 ตุลาคม 2026 ซึ่งเสนอแก้ไข Trust Services Criteria และเกณฑ์คำอธิบายระบบ (description criteria) เป็นฉบับ 2027 หน้าที่เราอ่านระบุว่ายังเป็นร่างเพื่อรับความเห็น และไม่ระบุวันมีผลบังคับ ฝั่ง ISO 27001 ฉบับ 2022 มีเอกสารแก้ไข Amd 1:2024 ว่าด้วย Climate action changes และช่วงเปลี่ยนผ่านจากฉบับ 2013 สิ้นสุดวันที่ 31 ตุลาคม 2025 ตามแหล่งรอง ดูรายละเอียดในบทความ ISO 27001 ข้างต้น ก่อนวางแผนควรตรวจฉบับล่าสุดกับผู้ตรวจอีกครั้ง
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- ถือว่าสองอย่างใช้แทนกันได้เสมอ: ใบรับรองกับรายงานเป็นเอกสารคนละชนิด ลูกค้าอาจระบุชนิดที่ต้องการ
- เดาว่าลูกค้าต้องการอะไร: ควรอ่านข้อกำหนดของลูกค้า หรือถามโดยตรง
- ไม่ถามเรื่องหมวดและขอบเขต: ผลตรวจครอบคลุมเฉพาะส่วนที่ระบุไว้ ไม่ใช่ทั้งองค์กรโดยอัตโนมัติ
- เข้าใจว่า Type 1 ตรวจการทำงานจริงตลอดช่วงแล้ว: Type 1 ดูการออกแบบ ณ วันที่ระบุ ส่วนการทดสอบตลอดช่วงเวลาอยู่ใน Type 2
- เลือกผู้ตรวจเพราะเร็วหรือถูกอย่างเดียว: AICPA แจ้งบนหน้า SOC ว่ากำลังตรวจสอบข้อกล่าวหาเรื่องแนวปฏิบัติของผู้ให้บริการด้านการปฏิบัติตามกฎระเบียบรายหนึ่ง และเตือนให้ประเมินบริการ SOC อย่างรอบคอบ
ขั้นแรกที่ทำได้ทันที
- รวบรวมคำขอจากลูกค้า: ดึงข้อความจากสัญญาและแบบสอบถามที่ขอใบรับรองหรือรายงาน
- เขียนขอบเขตบริการหนึ่งย่อหน้า: ระบุว่าระบบและข้อมูลใดที่ลูกค้าพึ่งพา
- ประเมินความเสี่ยงเบื้องต้น: ใช้ วิธีประเมินความเสี่ยงไซเบอร์แบบง่าย ดูว่ามาตรการที่มีอยู่ขาดตรงไหน
- ขอใบเสนอจากผู้ตรวจ: ขอจากหน่วยรับรองสำหรับ ISO 27001 หรือสำนักงานผู้สอบบัญชีสำหรับ SOC 2 แล้วเทียบขอบเขตและกรอบเวลา
หากต้องการดูภาพรวมความพร้อมขององค์กรก่อน ลองใช้ แบบประเมินตนเอง
ขอบเขตและความถูกต้อง
บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำด้านการสอบบัญชี การรับรอง หรือกฎหมาย และไม่ได้บอกว่าลูกค้ากลุ่มใดนิยมอย่างไหน นอกจากข้อความที่ AICPA ระบุว่าลูกค้ามักขอรายงาน SOC 2 ข้อความเต็มของ ISO/IEC 27001 ต้องซื้อ และไฟล์ตัวอย่างรายงานบางส่วนของ AICPA ต้องมีบัญชีผู้ใช้ จึงเปิดอ่านไม่ได้ ส่วนนิยาม Type 1 และ Type 2 มาจากแหล่งรอง ก่อนตัดสินใจควรปรึกษาผู้สอบบัญชีและหน่วยรับรองที่เลือก
แหล่งอ้างอิงและข้อมูลเพิ่มเติม
- System and Organization Controls: SOC Suite of Services (AICPA): หน้าภาพรวมชุดบริการ SOC และประกาศของ AICPA
- SOC 2 Reporting on an Examination of Controls at a Service Organization (AICPA): หน้าอธิบายการตรวจ SOC 2 ห้าหมวด และผู้ที่มักขอรายงาน
- 2018 SOC 2 Description Criteria (AICPA): หน้าเกณฑ์คำอธิบายระบบสำหรับรายงาน SOC 2
- Illustrative Service Auditor's SOC 2 Type 2 Report (AICPA): หน้าตัวอย่างรายงาน Type 2 (ไฟล์เต็มต้องมีบัญชีผู้ใช้)
- SOC 3: Trust Services Criteria for General Use Report (AICPA): หน้าอธิบายรายงาน SOC 3 ที่เผยแพร่ทั่วไปได้
- AICPA Exposure Drafts: Proposed 2027 SOC 2 Trust Services Criteria and Description Criteria: หน้าเอกสารร่างฉบับ 2027 ลงวันที่ 26 ตุลาคม 2026
- ISO/IEC 27001:2022 (หน้าของคณะกรรมการ ISO): หน้าของ ISO เรื่องมาตรฐาน ใบรับรอง และเอกสารแก้ไข
- What is the difference between SOC 2 Type 1 and SOC 2 Type 2 (Johanson LLP): แหล่งรอง: อ้างนิยาม Type 1 และ Type 2 ของ AICPA