Third-party risk management (การบริหารความเสี่ยงจากผู้ให้บริการภายนอก) คือการตรวจสอบและติดตามบริษัทภายนอกที่เข้าถึงข้อมูลหรือระบบขององค์กร เช่น ผู้ให้บริการคลาวด์ ผู้พัฒนาซอฟต์แวร์ และผู้ดูแลระบบที่จ้างมา องค์กรปกป้องระบบของตัวเองได้ แต่ควบคุมระบบของผู้ให้บริการโดยตรงไม่ได้ จึงต้องมีวิธีตรวจสอบที่เป็นระบบ บทความนี้อธิบายวิธีจัดระดับผู้ให้บริการ คำถามที่ควรถาม ข้อกำหนดในสัญญา และจุดเริ่มต้น
ความเสี่ยงจากผู้ให้บริการภายนอกมาจากไหน
NIST SP 800-161 Rev. 1 Update 1 เป็นเอกสารแนวทางของ NIST (สถาบันมาตรฐานและเทคโนโลยีแห่งชาติของสหรัฐฯ) เรื่องการจัดการความเสี่ยงห่วงโซ่อุปทานด้านไซเบอร์ (C-SCRM คือการดูแลความเสี่ยงจากสินค้าและบริการที่องค์กรซื้อจากภายนอก) เอกสารระบุว่าสินค้าและบริการอาจมีโค้ดอันตราย เป็นของปลอม หรือมีช่องโหว่จากการพัฒนาที่ไม่ดี สาเหตุหลักคือองค์กรเห็นได้จำกัดว่าเทคโนโลยีที่ซื้อมาถูกพัฒนาและนำไปใช้อย่างไร เอกสารเผยแพร่ครั้งแรกเมื่อพฤษภาคม 2022 และฉบับปรับปรุงล่าสุดที่เราตรวจพบลงวันที่ 1 พฤศจิกายน 2024
ISO/IEC 27036 (มาตรฐานสากลว่าด้วยความมั่นคงปลอดภัยในความสัมพันธ์กับผู้ให้บริการและผู้จัดหา) มี 4 ส่วน ตามข้อมูลจากผู้จำหน่ายมาตรฐาน ฉบับล่าสุดของแต่ละส่วนคือ ส่วนที่ 1 ปี 2021 ส่วนที่ 2 ปี 2022 ส่วนที่ 3 ปี 2023 และส่วนที่ 4 (บริการคลาวด์) ปี 2016 ควรตรวจปีฉบับกับ ISO ก่อนอ้างอิงอย่างเป็นทางการ
เริ่มจากจัดระดับผู้ให้บริการ
- ระดับสูง: ผู้ให้บริการที่ถือข้อมูลสำคัญหรือข้อมูลส่วนบุคคลจำนวนมาก หรือที่หากหยุดแล้วงานหลักหยุดตาม เช่น คลาวด์หลักและผู้ดูแลระบบที่มีสิทธิ์สูง
- ระดับกลาง: ผู้ให้บริการที่เข้าถึงข้อมูลภายในบางส่วน หรือเชื่อมต่อกับระบบผ่านบัญชีที่จำกัดสิทธิ์
- ระดับต่ำ: ผู้ให้บริการที่ไม่แตะข้อมูลขององค์กร และหยุดไปก็ไม่กระทบงานสำคัญ
ความเห็นของเรา: ระดับนี้ใช้กำหนดว่าจะตรวจลึกแค่ไหน ผู้ให้บริการระดับสูงควรตอบแบบสอบถามเต็มและส่งหลักฐาน ส่วนระดับต่ำใช้คำถามสั้นหรือตรวจตอนต่อสัญญาก็พอ วิธีนี้ทำให้ทีมไม่ต้องใช้แรงเท่ากันกับทุกราย
คำถามที่ควรถามก่อนเลือกผู้ให้บริการ
- ขอบเขตการเข้าถึง: ผู้ให้บริการเข้าถึงข้อมูลหรือระบบอะไรบ้าง และมีผู้รับช่วงต่อ (subcontractor) ที่เข้าถึงด้วยหรือไม่
- การควบคุมการเข้าถึง: ใช้ MFA (การยืนยันตัวตนหลายขั้นตอน) กับบัญชีผู้ดูแลหรือไม่ และเก็บ log การเข้าถึงข้อมูลลูกค้านานเท่าไร
- การรับมือเหตุการณ์: มีแผนตอบสนองเหตุการณ์หรือไม่ และจะแจ้งลูกค้าภายในกี่ชั่วโมงเมื่อเกิดเหตุ
- การสำรองและกู้คืน: ทดสอบกู้คืนข้อมูลครั้งล่าสุดเมื่อใด และผลเป็นอย่างไร
- การจัดการช่องโหว่: มีกระบวนการแก้ช่องโหว่ และแจ้งลูกค้าเมื่อพบปัญหาในผลิตภัณฑ์หรือไม่
อย่าเชื่อคำตอบในแบบสอบถามอย่างเดียว ให้ขอหลักฐาน เช่น รายงานที่ผู้ตรวจอิสระประเมินมาตรการควบคุมของผู้ให้บริการ (SOC 2) หรือใบรับรอง ISO/IEC 27001 แล้วอ่านขอบเขตว่าครอบคลุมบริการที่องค์กรใช้จริงหรือไม่ ดูความต่างของรายงาน SOC 2 กับใบรับรอง ISO/IEC 27001 ได้ที่ ISO 27001 กับ SOC 2 ความเห็นของเรา: ใบรับรองที่ไม่ครอบคลุมบริการที่ใช้ ไม่ควรนับเป็นหลักฐาน
ใส่ข้อกำหนดในสัญญาและติดตามต่อเนื่อง
- หน้าที่ด้านความปลอดภัย: ระบุมาตรการขั้นต่ำที่ผู้ให้บริการต้องทำ และสิทธิ์ขององค์กรในการขอหลักฐานหรือตรวจสอบ
- การแจ้งเหตุ: กำหนดเวลาและช่องทางที่ผู้ให้บริการต้องแจ้งเมื่อพบเหตุที่กระทบข้อมูลขององค์กร
- ผู้รับช่วงต่อ: กำหนดให้ผู้ให้บริการแจ้งก่อนเปลี่ยนหรือเพิ่มผู้รับช่วงต่อที่เข้าถึงข้อมูล
- การคืนและลบข้อมูล: ระบุว่าเมื่อเลิกสัญญา ผู้ให้บริการต้องคืนหรือลบข้อมูลภายในเวลาเท่าใด และยืนยันเป็นลายลักษณ์อักษร
ความเห็นของเรา: หลังเซ็นสัญญา ควรทบทวนผู้ให้บริการระดับสูงอย่างน้อยปีละครั้ง และทบทวนทันทีเมื่อมีเหตุผิดปกติ เช่น ผู้ให้บริการถูกโจมตี เปลี่ยนเจ้าของ หรือย้ายที่เก็บข้อมูล สำหรับข้อกำหนดเรื่องข้อมูลส่วนบุคคลตาม PDPA (พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล) บทความนี้ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย โปรดให้ฝ่ายกฎหมายขององค์กรยืนยัน ส่วนเรื่องหน้าที่ของผู้ให้บริการคลาวด์ ดูเพิ่มที่ Shared Responsibility Model
เริ่มจากตรงไหน
- ขั้นที่ 1: ทำบัญชีรายการผู้ให้บริการทั้งหมดที่เข้าถึงข้อมูลหรือระบบ พร้อมผู้รับผิดชอบฝั่งธุรกิจของแต่ละราย
- ขั้นที่ 2: จัดระดับสูง กลาง ต่ำ แล้วเริ่มตรวจรายระดับสูงก่อน
- ขั้นที่ 3: ใช้ชุดคำถามเดียวกันกับทุกรายในระดับเดียวกัน และเก็บคำตอบกับหลักฐานไว้ที่เดียว
- ขั้นที่ 4: เพิ่มข้อกำหนดในสัญญาฉบับใหม่ และจัดลำดับความเสี่ยงที่เหลือด้วย การประเมินความเสี่ยงแบบง่าย หรือเริ่มจาก แบบประเมินของเรา