SOC (Security Operations Center) คือศูนย์ปฏิบัติการที่รวมคน กระบวนการ และเครื่องมือ เพื่อเฝ้าดูระบบขององค์กรตลอดเวลา ตรวจจับการโจมตี และรับมือเมื่อเกิดเหตุ คำถามของบทความนี้คือ ใครควรเป็นผู้ดูแล SOC องค์กรทำเองทั้งหมด (in-house) จ้างผู้ให้บริการภายนอกที่เรียกว่า MSSP (ผู้ให้บริการที่รับทำงานด้านความปลอดภัยแทนองค์กร) หรือแบ่งกันทำ (hybrid) ไม่มีคำตอบเดียวที่ถูกสำหรับทุกองค์กร NCSC (ศูนย์ความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติของสหราชอาณาจักร) ระบุว่าไม่มี SOC แบบเดียวที่เหมาะกับทุกที่ รูปแบบจึงควรดูจากภัยคุกคาม สินทรัพย์ และทรัพยากรที่องค์กรมี บทความนี้อธิบายว่าแต่ละรูปแบบได้อะไรและเสียอะไร ควรตกลงอะไรในสัญญา และตัดสินใจอย่างไร

สามรูปแบบ: ได้อะไร เสียอะไร

  • ทำเอง (in-house): องค์กรจ้างนักวิเคราะห์และดูแลเครื่องมือเอง
  • ใช้ MSSP: SOC ของผู้ให้บริการคอยเฝ้าดูระบบและแจ้งเตือน ส่วนความรับผิดชอบยังอยู่ที่องค์กร
  • แบบผสม (hybrid): แบ่งงานระหว่างทีมขององค์กรกับผู้ให้บริการ ตัวอย่างของเราเอง 2 แบบคือ ทีมองค์กรดูในเวลาทำการ ผู้ให้บริการดูตอนกลางคืน หรือผู้ให้บริการเฝ้าดูและคัดแยกการแจ้งเตือน ส่วนทีมองค์กรตัดสินใจว่าจะทำอะไรต่อ
INFOGRAPHIC
SOC หนึ่งแห่ง สามรูปแบบการดูแล
SOC ขององค์กร
ความรับผิดชอบยังอยู่ที่องค์กรทุกรูปแบบ
ทำเอง
ควบคุมเอง แต่ต้องหาคนและเครื่องมือเอง
ใช้ MSSP
ผู้ให้บริการเฝ้าดู ต้องมีสัญญาที่ชัด
แบบผสม
แบ่งงานกัน ต้องมีข้อตกลงส่งต่อเหตุ

มีสามคำที่สับสนง่าย ศูนย์ความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งแคนาดา (Cyber Centre) แยก MSP (Managed Service Provider คือผู้ให้บริการดูแลระบบไอที) ออกจาก MSSP MSP เน้นงานไอที เช่น help desk และดูแลเครื่องผู้ใช้กับการสำรองข้อมูล และอาจไม่ได้เฝ้าระวังภัยคุกคาม ส่วน MSSP ดำเนินการ SOC เพื่อเฝ้าระวัง ตรวจจับ แจ้งเตือน และจัดการเหตุการณ์ด้านความปลอดภัย Cyber Centre จัด MDR (Managed Detection and Response คือบริการที่ทีมภายนอกเฝ้าดูและช่วยตอบสนองการโจมตี) เป็นบริการหนึ่งของ MSSP บทความ MDR: เลือกผู้ให้บริการอย่างไร อธิบายการเลือกซื้อบริการนี้ ดังนั้นหากองค์กรมีสัญญาจ้างดูแลระบบไอทีอยู่แล้ว ควรเปิดสัญญาดูก่อนว่ารวมการเฝ้าระวังด้านความปลอดภัยหรือไม่ อย่าเพิ่งสันนิษฐาน คำว่า hybrid ไม่ใช่มาตรฐานทางการ เอกสารของ Cyber Centre ไม่ได้นิยามว่าเป็นรูปแบบหนึ่ง แต่มีแนวคิดให้ใช้ MSSP เสริมงานด้านความปลอดภัยที่องค์กรทำเอง เพื่ออุดช่องว่าง แนวปฏิบัติเก่าของรัฐบาลอังกฤษ (ปี 2015 และถูกถอนไปแล้ว) เคยระบุทางเลือกไว้ 3 แบบคือ ทำเอง จัดจ้าง และแบบผสม

แหล่งข้อมูลอธิบายข้อดีข้อเสียไว้ดังนี้ ส่วนการคำนวณจำนวนคนในข้อแรกเป็นการประเมินของเราเอง ไม่ใช่มาตรฐาน:

  • ครอบคลุมตลอด 24 ชั่วโมง: ตำแหน่งที่ต้องมีคนเฝ้าตลอด 24 ชั่วโมง 7 วัน ครอบคลุม 168 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ หากคนหนึ่งทำงานได้จริงราว 36 ถึง 40 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ หลังหักวันลา วันหยุด และเวลาอบรม ตำแหน่งนั้นต้องใช้ราว 4 ถึง 5 คน (168 หาร 40 ได้ 4.2 และ 168 หาร 36 ได้ 4.7) Cyber Centre ระบุว่า SOC ของ MSSP ช่วยดูแลช่วงเวลาที่ทีมขององค์กรไม่อยู่
  • ทักษะและเครื่องมือ: Cyber Centre ระบุประโยชน์ของ MSSP ว่าเพิ่มทักษะและช่วงเวลาที่ครอบคลุม เข้าถึงผู้เชี่ยวชาญที่มีใบรับรองและข้อมูลภัยคุกคาม (threat intelligence) และลดต้นทุนการจ้างคนกับการซื้อเครื่องมือ NIST เสริมว่าผู้ให้บริการอาจตรวจพบการโจมตีได้เร็วกว่า เพราะเห็นเหตุการณ์ของลูกค้าหลายรายมาเทียบกันได้ ซึ่งเป็นความเป็นไปได้ ไม่ใช่คำรับรอง
  • ความรู้เรื่องธุรกิจขององค์กร: Cyber Centre ระบุว่า MSSP อาจรู้เรื่องบริการใหม่และการเปลี่ยนแปลงขององค์กรน้อยกว่าทีมภายใน ส่วนทีมภายในรู้เรื่องเหล่านี้ใกล้ตัวกว่า แต่ต้องจ่ายเองทั้งค่าจ้างผู้เชี่ยวชาญ ค่าปรับปรุงเครื่องมือ และค่าเครื่องมือตรวจจับ
  • ความรับผิดชอบ: ความรับผิดชอบเป็นแบบแบ่งกัน แต่ Cyber Centre ระบุว่าองค์กรยังต้องรับผิดชอบการปกป้องข้อมูลและระบบของตนเอง NIST เรียกรูปแบบนี้ว่าความรับผิดชอบร่วมกัน (shared responsibility model) คือองค์กรโอนหน้าที่บางส่วนให้ผู้ให้บริการ
  • ความเสี่ยงใหม่จากสิทธิ์ของผู้ให้บริการ: NIST ระบุว่าผู้ให้บริการมักมีสิทธิ์ระดับสูงในระบบ และอาจเข้าถึงข้อมูลสำคัญได้ จึงต้องพิจารณาและจัดการความเสี่ยงที่คนในของผู้ให้บริการประสงค์ร้าย หรือผู้ให้บริการถูกบุกรุกเอง Cyber Centre เสริมว่า MSSP เป็นเป้าหมายที่น่าสนใจของผู้โจมตี เพราะการบุกรุกครั้งเดียวอาจกระทบลูกค้าหลายราย

ตกลงอะไรในสัญญา

ไม่ว่าใครเป็นผู้ดูแล SOC ควรเขียนให้ชัดว่าใครทำอะไร NIST SP 800-61 Rev. 3 (เมษายน 2025) ระบุว่าเมื่อองค์กรโอนหน้าที่รับมือเหตุการณ์ให้ผู้ให้บริการ ควรกำหนดหน้าที่เหล่านั้นไว้ในสัญญาให้ชัดเจน และทีมรับมือเหตุการณ์ต้องรู้ว่าแบ่งงานกันอย่างไร รวมถึงการส่งต่อข้อมูล การประสานงาน และอำนาจในการลงมือทำ NIST ยังยกประเด็นที่ควรตกลงกัน เช่น ผู้ให้บริการแชร์ข้อมูลเหตุการณ์ที่ตัดข้อมูลระบุตัวตนออกแล้วให้ลูกค้ารายอื่นได้หรือไม่ และตัดสินใจเชิงปฏิบัติการ เช่น ปิดบริการทันทีได้เองหรือไม่ ประกาศร่วมของ CISA (หน่วยงานด้านความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ของสหรัฐฯ) กับหน่วยงานพันธมิตร (AA22-131A พฤษภาคม 2022) และเอกสารของ Cyber Centre (ITSM.00.500 เมษายน 2025) เพิ่มหัวข้อที่ควรขอให้ระบุในสัญญา:

  • ใครรับผิดชอบบทบาทใด: สัญญาระบุว่าใครรับผิดชอบการ hardening (เพิ่มความปลอดภัยของระบบด้วยการปรับตั้งค่าให้รัดกุม) การตรวจจับ และการรับมือเหตุการณ์ (CISA)
  • ขอบเขตและข้อมูล: ผู้ให้บริการเก็บข้อมูลอะไร ใช้ทำอะไร เก็บไว้ที่ไหน และแบ่งปันกับใคร รวมถึงที่ตั้งของข้อมูล (data residency) (Cyber Centre)
  • สิทธิ์เข้าระบบของผู้ให้บริการ: ทุกบัญชีของผู้ให้บริการที่เข้าถึงระบบขององค์กรต้องใช้ MFA (การยืนยันตัวตนหลายขั้นตอน) ให้สิทธิ์เท่าที่จำเป็น ตรวจสอบบัญชีเหล่านั้น และปิดบัญชีที่ไม่ได้ใช้ รวมถึงปิดเมื่อสัญญาสิ้นสุด (CISA)
  • การแจ้งเหตุและรายงาน: ผู้ให้บริการแจ้งองค์กรอย่างไรและเมื่อใดเมื่อเกิดเหตุ รวมถึงเหตุที่เกิดกับระบบของผู้ให้บริการเอง และส่งรายงานผลการให้บริการและรายงานเหตุการณ์สม่ำเสมอ (CISA, Cyber Centre)
  • log: CISA แนะนำให้ลูกค้าเก็บ log ที่สำคัญที่สุดอย่างน้อย 6 เดือน
  • หลักฐานความน่าเชื่อถือและการเลิกสัญญา: สิทธิ์ตรวจสอบและเยี่ยมชมสถานที่ ใบรับรอง เช่น SOC 2 Type 2 หรือ ISO 27001 (ตัวอย่างของ Cyber Centre) ผู้ให้บริการรายย่อยที่ผู้ให้บริการใช้ต่ออีกทอด (CISA) และระยะเวลากับค่าใช้จ่ายในการย้ายข้อมูลออกเมื่อเลิกสัญญา (Cyber Centre)

ทำ hybrid ให้ใช้ได้จริง

รูปแบบ hybrid ล้มเหลวเมื่อไม่มีใครรู้ว่าตีสามต้องให้ใครลงมือ NIST ระบุว่าผู้บริหารขององค์กรอาจเป็นผู้ตัดสินใจในการกระทำที่กระทบสูง เช่น ปิดหรือสร้างบริการสำคัญขึ้นใหม่ ดังนั้นต้องกำหนดไว้ว่าผู้ให้บริการทำอะไรได้เองบ้าง และอะไรต้องรอให้ผู้ที่องค์กรระบุชื่อไว้อนุมัติ การส่งต่อเหตุด้านล่างเป็นตัวอย่างของเราเอง ไม่ใช่มาตรฐาน

INFOGRAPHIC
ตัวอย่างการส่งต่อเหตุใน hybrid (ตัวอย่างของเราเอง)
01
ผู้ให้บริการพบการแจ้งเตือน
ตอนกลางคืน
02
คัดแยกตามระดับที่ตกลงไว้
ใช้ระดับความรุนแรงเดียวกัน
03
แจ้งผู้ติดต่อที่ระบุชื่อ
ตามช่องทางที่ตกลง
04
ผู้อนุมัติตัดสินใจ
เฉพาะการกระทำที่กระทบสูง
05
ลงมือและบันทึกผล
รายงานกลับทั้งสองฝ่าย

รูปแบบการแบ่งงานที่พบบ่อย (ตัวอย่างของเราเอง ไม่ใช่มาตรฐาน):

  • แบ่งตามเวลา: ทีมองค์กรดูในเวลาทำการ ผู้ให้บริการดูตอนกลางคืน วันหยุดสุดสัปดาห์ และวันหยุดนักขัตฤกษ์
  • แบ่งตามงาน: ผู้ให้บริการเฝ้าดูและคัดแยกการแจ้งเตือน ส่วนทีมองค์กรตัดสินใจเรื่องการกระทำที่กระทบสูง และปรับแต่งการตรวจจับให้เหมาะกับระบบของตน
  • แบ่งตามระบบ: ผู้ให้บริการดูแหล่งข้อมูลทั่วไป เช่น เครื่องผู้ใช้และอีเมล ส่วนทีมองค์กรดูแลระบบที่ละเอียดอ่อนหรือเฉพาะทางเอง

ห้าขั้นตอนในการตั้งการแบ่งงาน (ความเห็นของเราเอง):

  • ระบุสิ่งที่ต้องเฝ้าดู: ระบบใดบ้างและช่วงเวลาใด
  • กำหนดว่าใครลงมือเองได้: การกระทำใดที่ผู้ให้บริการทำได้เลยโดยไม่ต้องถาม และการกระทำใดต้องขออนุมัติ
  • เขียนการแบ่งงานให้ชัด: ใส่ไว้ในสัญญา และควรมีตารางความรับผิดชอบ (responsibility matrix คือตารางที่บอกว่าใครทำอะไร) ซึ่ง NCSC ก็แนะนำเช่นกัน
  • ตกลงวิธีส่งต่อเหตุ: ช่องทาง ระดับความรุนแรง และรายชื่อผู้ติดต่อของทั้งสองฝ่าย
  • ทดสอบและทบทวน: ซ้อมเพื่อทดสอบการส่งต่อเหตุ แล้วทบทวนเป็นระยะ
INFOGRAPHIC
ตั้งการแบ่งงานใน 5 ขั้นตอน
1
ระบุสิ่งที่ต้องเฝ้าดู
ระบบและช่วงเวลา
2
กำหนดว่าใครลงมือเองได้
อะไรทำได้เลย อะไรต้องขออนุมัติ
3
เขียนการแบ่งงานให้ชัด
ในสัญญา พร้อมตารางความรับผิดชอบ
4
ตกลงวิธีส่งต่อเหตุ
ช่องทาง ระดับความรุนแรง ผู้ติดต่อ
5
ทดสอบและทบทวน
ซ้อมแล้วทบทวนเป็นระยะ

เลือกอย่างไร

ให้เริ่มจากสถานการณ์ขององค์กรเอง ไม่ใช่จากคำเสนอขายของผู้ให้บริการ Cyber Centre ระบุว่าองค์กรควรตัดสินใจกลยุทธ์และขอบเขตของ SOC ก่อน รวมถึงระบุว่าสินทรัพย์สำคัญใดต้องเฝ้าดู NCSC ให้ชั่งน้ำหนักภัยคุกคามที่เผชิญ สินทรัพย์ที่ต้องปกป้อง และทรัพยากรที่มี แล้วจัดทำ target operating model (แผนว่า SOC จะทำงานอย่างไร) จากสิ่งเหล่านั้น คำถาม 5 ข้อของเราเองช่วยชี้ทางได้ ปัจจัยเดียวกันนี้ปรากฏในบทความ SOC Architecture Blueprint สำหรับหน่วยงานภาครัฐ:

  • ข้อมูล: log ออกนอกองค์กรหรือออกนอกประเทศได้หรือไม่ หากไม่ได้ ให้เอนไปทางทำเอง หรือเลือกผู้ให้บริการที่ทำงานภายในสภาพแวดล้อมของเราเอง ซึ่ง Cyber Centre ระบุว่าเป็นรูปแบบหนึ่งที่ทำได้
  • ช่วงเวลา: ต้องการเฝ้าดูตลอด 24 ชั่วโมง 7 วันหรือไม่ หากจัดคนเฝ้าตอนกลางคืนไม่ได้ ให้พิจารณาผู้ให้บริการหรือ hybrid ที่แบ่งตามเวลา
  • ทักษะ: จ้างและรักษานักวิเคราะห์กับวิศวกรไว้ได้หรือไม่ หากไม่ได้ ผู้ให้บริการช่วยอุดช่องว่างได้
  • งบประมาณ: เทียบต้นทุนรวมของคน เครื่องมือ และการอบรม กับค่าบริการของผู้ให้บริการ ไม่ใช่เทียบแค่ค่าบริการ
  • อำนาจควบคุม: อำนาจตัดสินใจเรื่องใดต้องอยู่กับองค์กร เช่น การสั่งปิดระบบ

ในความเห็นของเรา หลายองค์กรเริ่มจาก hybrid ได้ แล้วย้ายงานกลับมาทำเองเมื่อทักษะพร้อม ไม่ว่าจะเลือกแบบใด ควรวัดผลลัพธ์ เช่น เวลาที่ใช้ตรวจพบและเวลาที่ใช้ตอบสนอง (ดู นำ AI มาใช้ใน SOC เพื่อลด MTTD และ MTTR) และให้ผู้ให้บริการรายงานด้วยตัวชี้วัดชุดเดียวกัน การเลือกเครื่องมือ เช่น SIEM (ระบบรวบรวมและเชื่อมโยง log) SOAR (ระบบตอบสนองอัตโนมัติ) หรือ XDR (ระบบตรวจจับและตอบสนองที่รวมข้อมูลจากหลายแหล่ง) เป็นอีกคำถามหนึ่ง อ่านได้ใน SIEM + SOAR กับ XDR: ข้อดี ข้อจำกัด และคำแนะนำ

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

  • เชื่อว่าการจ้างภายนอกโอนความเสี่ยงไปให้ผู้ให้บริการ: Cyber Centre ระบุว่าองค์กรยังต้องรับผิดชอบข้อมูลและระบบของตน
  • สันนิษฐานว่าสัญญาจ้างดูแลระบบไอทีรวมการเฝ้าระวังด้านความปลอดภัยไว้แล้ว: MSP อาจไม่ได้เฝ้าระวังภัยคุกคาม จึงต้องอ่านว่าสัญญาครอบคลุมอะไร
  • ไม่แจ้งผู้ให้บริการเมื่อมีระบบใหม่: MSSP อาจรู้เรื่องการเปลี่ยนแปลงขององค์กรน้อยกว่าทีมภายใน
  • ปล่อยบัญชีของผู้ให้บริการไว้หลังสัญญาสิ้นสุด: CISA ระบุว่าเรื่องนี้มักถูกมองข้าม
  • เริ่ม hybrid โดยไม่มีข้อตกลงส่งต่อเหตุเป็นลายลักษณ์อักษร: ไม่มีใครรู้ว่ากลางคืนต้องให้ใครลงมือ (ความเห็นของเราเอง)
  • นับว่าหนึ่งตำแหน่งเฝ้า 24 ชั่วโมง 7 วันใช้คนเดียว: หนึ่งตำแหน่งครอบคลุม 168 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ แต่คนหนึ่งทำงานได้จริงราว 36 ถึง 40 ชั่วโมง (การประเมินของเราเอง)
  • เลือกจากค่าบริการอย่างเดียว: คน เครื่องมือ การอบรม และแรงที่ใช้บริหารผู้ให้บริการล้วนมีต้นทุน (ความเห็นของเราเอง)

ขั้นแรกที่ทำได้ทันที

  • เขียนสิ่งที่ต้องเฝ้าดู: ระบบ ข้อมูล และช่วงเวลาที่สำคัญ
  • ตรวจสัญญาที่มีอยู่: สัญญาจ้างดูแลระบบไอทีฉบับใดรวมการเฝ้าระวังด้านความปลอดภัยไว้บ้าง
  • คำนวณจำนวนคน: ตำแหน่งที่เฝ้า 24 ชั่วโมง 7 วันต้องใช้กี่คน เมื่อคิดจากชั่วโมงทำงานจริงขององค์กร
  • ร่างรายการความรับผิดชอบ: ใครทำ hardening ใครตรวจจับ ใครรับมือ และใครอนุมัติการกระทำที่กระทบสูง
  • เตรียมคำถามสำหรับผู้ให้บริการ: ตัวอย่างข้อตกลงระดับการให้บริการ (SLA คือเวลาตอบสนองและแก้ไขที่สัญญาไว้) ที่เก็บข้อมูล และวิธีควบคุมบัญชีของผู้ให้บริการ

หากต้องการดูว่างานปฏิบัติการด้านความปลอดภัยขององค์กรอยู่ตรงไหน ลองใช้ แบบประเมินตนเอง หากต้องการวางแผนตัว SOC ดู SOC Architecture Blueprint สำหรับหน่วยงานภาครัฐ

ขอบเขตและความถูกต้องของข้อมูล

บทความนี้อ้างอิง NIST SP 800-61 Rev. 3 (เมษายน 2025) ซึ่งอ่านจากไฟล์ PDF ของ NIST คู่มือ ITSM.10.023 (ตุลาคม 2022) และ ITSM.00.500 (เมษายน 2025) ของ Cyber Centre หน้าเว็บของ NCSC เรื่องการสร้าง SOC (พฤษภาคม 2022 อ่านเฉพาะหน้าภาพรวม ไม่ได้อ่านหน้าย่อยที่ลิงก์ไว้) และเรื่องการเลือก MSP (พฤศจิกายน 2025) ประกาศ AA22-131A ของ CISA (พฤษภาคม 2022) และหน้าของรัฐบาลอังกฤษปี 2015 ที่ถูกถอนแล้ว เราอ่านหน้าเหล่านี้เมื่อ 4 พฤศจิกายน 2026 เราเปิดหนังสือของ MITRE เรื่องกลยุทธ์ SOC ไม่ได้ เพราะเว็บไซต์ปิดกั้นการเข้าถึง จึงไม่มีข้อความใดในบทความนี้มาจากหนังสือเล่มนั้น การคำนวณจำนวนคน ตัวอย่าง hybrid ขั้นตอนห้าข้อ และคำถามห้าข้อสำหรับเลือก เป็นความเห็นของเราเอง ไม่ได้มาจากแหล่งอ้างอิง บทความนี้เป็นแนวทางทั่วไป ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย มาตรฐานและแนวปฏิบัติเปลี่ยนได้ จึงควรตรวจฉบับล่าสุด

แหล่งอ้างอิงและข้อมูลเพิ่มเติม